Bursa?nın sayfiyesi? Zeytinyağı, balık ve şarabın bir araya geldiği en güzel yer?
2700 yıllık geçmişi ile Tirilye
İREM TOPRAKKAYA
Kutsal Kitap İncil?in bugün benimsenen dört farklı yorumunun Hıristiyan din adamları tarafından tartışılarak kabul edildiği ?İznik Konsülü? ( M.S. 376) esnasında çıkan tartışmalarda ?Aya Yani?, ?Aya Yorgi? ve ?Aya Sorti? adındaki üç papaz, Başpiskopos tarafından aforoz edilince Tirilye?ye geliyorlar. ?Üç papaz? anlamına gelen Tirilye?ye adını veren öykü buradan başlıyor.
Bursa?nın sayfiyesi konumunda olan Tirilye (Zeytinbağı), Mudanya yakınlarında yer alıyor. 2700 yıllık geçmişi olan bu bölgenin en önemli limanı olan Tirilye, 13. yüzyılda Cenevizliler, daha sonra Rumlar, şimdilerde ise Türkler tarafından yürütülen şarapçılık ve zeytincilik faaliyetleri ile ünlenmiş. Eski futbolcu İsmail Emil?in sahibi olduğu ?Emil Zeytinleri? ve yedi farklı çeşit butik şarabı ile ünlü Baküs Şarapları?nın üretildiği Tirilye?de balıkçılık da revaçta. ?Barbun? balığının anavatanı olarak bilinen Tirilye sahillerindeki ışıl ışıl balık lokantalarının çağrısını damağınızda duymamanız mümkün değil.
Tanrı bazı yerlere bonkör davranıyor diye düşünmemek elde değil Tirilye?de. Zeytin fışkıran verimli topraklarda salınan traktörleri, cömert denizinde süzülen balıkçı teknelerini izledikçe imreniyorsunuz Tirilyelilerin yaşantısına… Tam da bunlar geçerken aklınızdan Tirilye?de büyümüş bir amcamızla sohbete dalıyoruz. Halinden pek de memnun gözükmüyor: ?Eskiden bir buçuk ay üzüm taşırdık traktörler ile. Kürt üzümü diye bilinen kalın kabuklu, çok tatlı bir üzüm çeşidi yetişirdi bağlarımızda. Şimdi yalnız zeytincilik yapılıyor. Zeytin fiyatları da öyle düşük ki…?.
Eski Rum evleri gölgesinde ilerlediğiniz dar sokakları bir anda Asos, Kaş, Foça ya da Ganos?u anımsatıyor. Adeta bir açık hava müzesini andıran Tirilye?de girdiğiniz her sokak, sizi başka bir tarihi esere götürüyor. Dünyada duvarlarına resim yapılan ilk kilise binası olarak bilinen ?Panagia Cemaat Kilisesi? ya da Kemerli Kilise, Stephanos Kilisesi (bugün Fatih Camii?ne dönüştürülmüş.) ve Yuannes Kilisesi, 7 kiliseden bugünlere gelebilen 3?ü. Dikkati çeken diğer bir eser ise Osmanlılar tarafından 1904?da yapılan Taş Mektep. 1924?e kadar ilkokul olarak kullanılmış. Güney Kıbrıs Eski Cumhurbaşkanı Makarios da bu okuldan mezun olmuş. Şimdilerde 49 seneliğine Uludağ Üniversitesi?ne tahsis edilmiş. Öğrendiğimize göre bir kültür merkezi olarak restore edilecekmiş.
Gerek tarihi eserlerinin zenginliği, gerek doğal güzellikleri; Tirilye?nin gelecekte daha da ünleneceği sinyallerini şimdiden veriyor. Belki bozulmasından korktuğumuzdan, belki de bencillikle karışık bir kıskançlıkla bu güzelliklerinin saklı kalmasını istiyor insan?